Trong canh tác lúa, bệnh đạo ôn cổ bông luôn được xem là một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với năng suất và chất lượng mùa vụ. Không giống như nhiều loại sâu bệnh khác chỉ gây hại cục bộ, đạo ôn cổ bông tấn công thầm lặng nhưng lại nhắm ngay vào con đường nuôi hạt chính của cây lúa. Chính vì vậy, việc hiểu rõ bản chất của bệnh, nguyên nhân hình thành cũng như cách phòng trị đúng thời điểm là yếu tố then chốt giúp bảo vệ ruộng lúa hiệu quả.
Bệnh đạo ôn cổ bông là gì và nguyên nhân gây ra?
Bệnh đạo ôn cổ bông là giai đoạn nguy hiểm nhất của bệnh đạo ôn do nấm Pyricularia oryzae gây ra trên cây lúa. Nấm bệnh sẽ tấn công vào phần cổ bông vào thời kỳ trổ bông và cũng là giai đoạn quan trọng quyết định năng suất lúa, vết bệnh màu nâu thối tóp lại làm cho toàn bộ bông hoặc từng gié bị lép. Nếu bệnh xuất hiện sớm toàn bộ bông hoặc từng gié lúa bị lép trắng. Đây là “điểm trung chuyển” dinh dưỡng, nơi vận chuyển các chất cần thiết để nuôi hạt. Khi khu vực này bị tổn thương, toàn bộ quá trình nuôi dưỡng hạt sẽ bị gián đoạn. Hậu quả là bông lúa không thể phát triển bình thường, hạt bị lép hoặc không hình thành, dẫn đến năng suất giảm nghiêm trọng.
Có 2 yếu nguyên nhân chủ yếu khiến bệnh đạo ôn cổ bông trở nên gây hại mạnh mẽ là yếu tố môi trường tự nhiên, khi điều kiện nhiệt độ khoảng từ 18-26 độ C, giờ nắng trong ngày ít, sáng sớm có mưa phùn hay sương mù và kỹ thuật canh tác của nông dân như chưa sử dụng đúng liều lượng và nồng độ theo hướng dẫn kỹ thuật, chưa cập nhật kịp thời tình hình dịch bệnh .
Biện pháp phòng trị đúng cách bệnh đạo ôn cổ bông lúa
Khi các dấu hiệu bệnh đã xuất hiện rõ ràng trên cổ bông và có thể quan sát bằng mắt thường, thì thực tế phần lớn mô cổ bông đã bị tổn thương nặng. Lúc này, bông lúa thường có hiện tượng khô lại hoặc chuyển sang màu trắng bạc, cho thấy quá trình vận chuyển dinh dưỡng đã bị gián đoạn. Việc can thiệp bằng thuốc ở giai đoạn này thường không mang lại hiệu quả đáng kể.
Quá trình từ khi bào tử nấm bắt đầu nảy mầm, xâm nhập vào cổ bông cho đến khi biểu hiện triệu chứng ra bên ngoài diễn ra trong thời gian rất ngắn, chỉ khoảng 4-5 ngày. Điều này đồng nghĩa với việc khi người trồng phát hiện ra vết bệnh, thì nấm đã xâm nhiễm từ trước đó vài ngày. Khi đó, tổn thương bên trong đã xảy ra và bông lúa gần như không còn khả năng phục hồi dù có sử dụng thuốc để cứu chữa. Người nông dân cần quan tâm phòng trị bệnh đạo ôn cổ bông ngay từ thời điểm đầu vụ.
Khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, bà con cần đặc biệt tuân thủ nguyên tắc “đúng thuốc, đúng liều, đúng lúc và đúng cách” để đảm bảo hiệu quả phòng trừ cũng như an toàn cho cây lúa và môi trường. Việc pha thuốc đúng nồng độ theo khuyến cáo của nhà sản xuất, phun đều và đủ lượng nước sẽ giúp hoạt chất phát huy tối đa hiệu lực, hạn chế tình trạng kháng thuốc hoặc giảm hiệu quả do sử dụng sai cách.
Bên cạnh việc sử dụng thuốc đúng kỹ thuật, để phòng tránh bệnh đạo ôn hiệu quả và lâu dài, cần kết hợp thêm nhiều biện pháp canh tác khác. Trước hết, việc chọn giống có khả năng chống chịu tốt với bệnh là yếu tố nền tảng giúp giảm áp lực dịch hại ngay từ đầu vụ. Hạt giống trước khi gieo nên được xử lý để loại bỏ nguồn nấm tiềm ẩn, hạn chế nguy cơ lây lan từ giai đoạn đầu.
Trong quá trình canh tác, bà con nên điều chỉnh mật độ gieo sạ hợp lý, tránh gieo quá dày khiến ruộng lúa thiếu thông thoáng và giữ ẩm lâu. Đồng thời, cần quản lý nước linh hoạt, không để ruộng quá ẩm kéo dài, đặc biệt trong giai đoạn lúa làm đòng và trổ bông thời điểm rất nhạy cảm với bệnh đạo ôn. Việc theo dõi thời tiết cũng đóng vai trò quan trọng, bởi những ngày có sương mù, mưa nhẹ hoặc độ ẩm cao kéo dài thường là điều kiện thuận lợi để bệnh phát sinh.
Ngoài ra, bà con cần thường xuyên thăm đồng để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường. Khi nhận thấy nguy cơ bệnh cao, nên chủ động phun phòng trước khi bệnh bùng phát, thay vì chờ đến khi triệu chứng xuất hiện rõ rệt. Đây là nguyên tắc quan trọng giúp giảm thiểu thiệt hại và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Giải pháp phòng trị bệnh đạo ôn cổ bông từ Nichino Việt Nam
Để chủ động phòng trị bệnh đạo ôn lúa kịp thời và chính xác, Nichino Việt Nam khuyến cáo giải pháp KATANA® 20SC, sản phẩm chính hiệu của Công ty Nihon Nohyaku Nhật Bản, chất lượng luôn được đảm bảo, được nông dân tin dùng trong thời gian dài tại Việt Nam.
Hơn 17 năm đồng hành cùng nông dân Việt Nam, KATANA® 20SC sở hữu cơ chế thấm sâu và khả năng lưu dẫn hai chiều, giúp hoạt chất phân bố khắp cây lúa, kể cả những phần non mới phát triển. Nhờ đặc tính nội hấp mạnh, thuốc dễ dàng được hấp thu qua lá, thân và rễ, sau đó di chuyển linh hoạt trong cây để phát huy hiệu quả bảo vệ toàn diện.
Hiệu quả cao trên cả đạo ôn lá, đạo ôn cổ bông & đạo ôn nhánh, cổ gié
Hướng dẫn liều lượng, cách phun và thời điểm phun thích hợp: Chai KATANA® 20SC 480 ml/ha (30 ml/25 lít nước), thích hợp máy phun bình hoặc drone, nên chủ động phun KATANA® 20SC sớm khi thời tiết thuận lợi cho bệnh phát triển hoặc khi bệnh chớm xuất hiện để giữ năng suất lúa cao.
Có thể thấy rằng, việc phòng tránh bệnh đạo ôn không chỉ phụ thuộc vào một biện pháp riêng lẻ mà cần sự kết hợp đồng bộ giữa kỹ thuật canh tác, quản lý dinh dưỡng và sử dụng thuốc hợp lý. Khi thực hiện tốt các yếu tố này, cây lúa sẽ sinh trưởng khỏe mạnh hơn, hạn chế nguy cơ nhiễm bệnh và góp phần đảm bảo năng suất ổn định cho mỗi vụ mùa.
Bạn có thể mua sản phẩm tại các đại lý thuốc BVTV trên toàn quốc hoặc đại lý liên hệ trực tiếp với NICHINO Việt Nam để được hỗ trợ .
Hotline: 028 3827 4070
Website: https://nichino.com.vn
Văn phòng: Tầng 13, Cao ốc Phượng Long 2, 16 Nguyễn Trường Tộ, Phường Xóm Chiếu, Hồ Chí Minh
